• Pınar Doğan

Türkiye'deki Balıklar ve AĞIR METAL 


Denizlerin, göllerin, akarsuların kirletilmesiyle ağır metal birikmeleri tüm deniz canlılarında görülmektedir. Sularımızı boyalar, petrol atıkları, endüstriyel ve tarım atıklarıyla oldukça zehirli hale dönüştürmekteyiz.
Ağır metaller hayvanların özellikle iç organlarında birikmektedir. Bu yüzdendir ki balıkların iç organları iyice temizlenmelidir ve asla temizlenmeden yenmemelidir. Çünkü hayvanlarda olan bu ağır metal birikimi, tüketildiğinde insana da geçmektedir.

Balık yüksek ve kaliteli protein içeriği ve vitamin ve mineral içeriği bakımından oldukça zengin bir besin türüdür. Haftada en az 2 gün tüketilmesi gerekmektedir. Başlıca kalp ve damar hastalıkları ve daha bir sürü hastalıkta koruyucu etkisi bulunmaktadır.

Türkiye'nin 3 tarafı denizlerle çevrili olmasına rağmen kişi başına düşen balık tüketimi oldukça sınırlıdır. Fakat yapılan çalışmalar balık tüketiminin arttığını göstermektedir. 2004 yılında kişi başına düşen balık tüketimi 5 kg/yıl iken, 2012 yılında kişi başına düşen balık tüketimi 9kg/yıl olarak belirtilmiştir.
Dünya Sağlık Örgütüne göre ise kişi başına düşen balık tüketimi en az 12 kg/ yıl olmalıdır.

Türkiyedeki deniz, nehir ve gölde yetişen balıkların Aliminyum, Boron, Baryum,Krom, Manganez, Nikel, Stronyum, Çinko içerikleri kıyaslanmıştır.
Aliminyum, boron, baryum ve nikel toksik etkileri bulunan metallerdir.
Çalışma sonucu Sakarya çevresindeki gölleri ve karadenizi incelemiştir ve hayati bir ağır metal birikmesinin olmadığını bildirmiştir.

Tatlı su balıklarından olan turna, sazan, yeşil sazan gibi balıkların ağır metal içerikleri yüksek olmasından kaynaklı olarak önerilmemektedir.

 

  • Uskumru çinko içeriği açısında en zenginidir ve bu özelliğiyle balık tercihinde başı çeken besinler arasında yer almaktadır.
    Palamut, uskumru, hamsi lüfer, deniz levreği, deniz çipurası, uskumru gibi küçük balıklar omega 3 içeriklerinin fazla olması tüketilecek balıklar içinde yer almasını sağlamaktadır.
  • Balıkların tüketilmesini uygun kılan özellerinde başında denizde yetişmeleri önemli bir yer tutmaktadır, çiftlik balıkları gibi özel yemle beslenen balıklar tercih edilirken bir kere daha düşünülmelidir.
  • Balık tüketiminde balık çeşidi kadar, pişirme yönteminin de önemli yer tuttuğu unutulmamalıdır. Kızartma yerine, haşlama, buğulama ya da fırın gibi yöntemler tercih edilmelidir.


    KAYNAK: Küpeli T, Altundağ H, İmamoğlu M; Assesment of trace element levels in muscle tissues of fish species collected from river, stream, lake and sea in Sakarya, Turkey. ScientificWorldJournal 2014.:496107.